Duurzaamheid van elektrisch rijden — feiten en cijfers

Waarom duurzaamheid bij elektrisch rijden genuanceerd ligt

Elektrisch rijden wordt vaak afgeschilderd als ofwel de complete redding van het klimaat, ofwel als een groene leugen die niets oplost. De waarheid ligt, zoals zo vaak, in het midden. Een elektrische auto stoot tijdens het rijden geen uitlaatgassen uit, maar dat betekent niet dat hij gedurende zijn hele bestaan emissievrij is. De productie van de accu kost energie en grondstoffen, en de stroom waarmee je laadt is in Nederland nog niet volledig groen. Om een eerlijk oordeel te vellen, moet je dus naar de volledige levenscyclus kijken.

Een levenscyclusanalyse (LCA) telt alle emissies bij elkaar op: de winning van grondstoffen, de productie van de auto en accu, het gebruik gedurende doorgaans vijftien jaar of meer, en uiteindelijk de sloop en recycling. Pas als je al die fases meeneemt, kun je een elektrische auto eerlijk vergelijken met een benzine- of dieselauto. En in vrijwel elke serieuze LCA komt de elektrische auto er beter uit, hoe je het ook wendt of keert.

De productiefase: hier begint de elektrische auto met achterstand

Het klopt dat een elektrische auto bij de productie meer CO2 veroorzaakt dan een vergelijkbare fossiele auto. Dat komt vrijwel volledig door de accu. Het winnen en verwerken van lithium, kobalt, nikkel en grafiet is energie-intensief, en de accufabrieken draaien lang niet altijd op groene stroom. Afhankelijk van de accugrootte en de fabriek loopt de extra CO2-last in de productiefase op tot enkele tonnen.

Die achterstand haalt de elektrische auto echter snel in tijdens het rijden, omdat hij per kilometer veel minder uitstoot. Het omslagpunt, ook wel de break-even genoemd, ligt in Nederland doorgaans tussen de 20.000 en 40.000 gereden kilometers. Daarna rijdt de elektrische auto de rest van zijn leven met een steeds groter wordend klimaatvoordeel. Voor de meeste automobilisten is dat omslagpunt binnen twee tot drie jaar bereikt.

Meer weten welke modellen het zuinigst zijn in productie en gebruik? Bekijk ons overzicht op /elektrische-autos/ en filter op accucapaciteit en verbruik.

CO2 over de hele levensduur: de cijfers

Volgens berekeningen van TNO en het Europees Milieuagentschap stoot een gemiddelde elektrische auto in Nederland over zijn hele leven ongeveer de helft minder CO2 uit dan een vergelijkbare benzineauto. Dat is een fors verschil, en het wordt elk jaar groter omdat de Nederlandse stroommix steeds groener wordt. Wind- en zonne-energie nemen een steeds groter aandeel in, waardoor elke geladen kilowattuur schoner wordt.

Belangrijk om te beseffen: dit cijfer geldt voor de gemiddelde Nederlandse stroommix. Laad je thuis met stroom van je eigen zonnepanelen of met een groen energiecontract, dan valt het voordeel nog veel gunstiger uit. In het artikel over groene stroom en elektrisch rijden gaan we daar dieper op in.

Vergelijking met diesel en hybride

Ook ten opzichte van een moderne dieselauto wint de elektrische auto, al is het verschil iets kleiner dan bij benzine omdat diesels relatief zuinig zijn op de snelweg. Plug-in hybrides zitten ertussenin: zij kunnen schoon zijn als de bestuurder consequent elektrisch rijdt en thuis laadt, maar in de praktijk blijkt dat veel hybriderijders vooral op de benzinemotor rijden. Daardoor valt de werkelijke uitstoot van plug-in hybrides in de praktijk vaak tegen.

De volledig elektrische auto heeft dat probleem niet: er is simpelweg geen verbrandingsmotor om op terug te vallen. De uitstoot is dus voorspelbaar en hangt alleen af van de stroom waarmee je laadt.

Grondstoffen en accuproductie

Een veelgehoord bezwaar is dat de winning van accugrondstoffen schadelijk is voor mens en milieu. Dat is een terecht aandachtspunt. De winning van kobalt in bijvoorbeeld Congo en van lithium in Zuid-Amerika kent reële sociale en ecologische problemen. De auto-industrie werkt daarom hard aan kobaltvrije accuchemie, zoals LFP-accu's (lithium-ijzerfosfaat), die inmiddels in veel betaalbare modellen worden toegepast.

Daarnaast is het goed om dit bezwaar in perspectief te plaatsen. Ook de winning en raffinage van aardolie heeft een enorme ecologische voetafdruk, denk aan olierampen, gasaffakkeling en de uitstoot bij raffinaderijen. Het verschil is dat accugrondstoffen eenmalig worden gewonnen en daarna grotendeels recyclebaar zijn, terwijl benzine en diesel telkens opnieuw moeten worden opgepompt en verbrand.

Wil je weten hoe duurzaam een specifiek model is geproduceerd? Stuur ons gerust een appje via WhatsApp, dan zoeken we de levenscyclusgegevens voor je op.

Recycling als sluitstuk

De cirkel wordt rondgemaakt door recycling. Moderne EV-accu's zijn voor een groot deel herbruikbaar: lithium, nikkel en kobalt kunnen worden teruggewonnen en opnieuw worden ingezet in nieuwe accu's. Bovendien krijgen veel accu's eerst een tweede leven als thuisbatterij of buffer voor het stroomnet, voordat ze daadwerkelijk worden gerecycled. In het artikel over accurecycling en hergebruik lees je hoe dat proces in zijn werk gaat en welke percentages haalbaar zijn.

De rol van de stroommix

De milieuwinst van elektrisch rijden staat of valt met de stroom waarmee je laadt. In landen die nog veel kolencentrales hebben, is het voordeel kleiner. In Nederland, met een steeds groener wordende mix en de mogelijkheid om met groene stroom of zonnepanelen te laden, is het voordeel groot en groeit het jaarlijks.

Voor wie maximaal duurzaam wil rijden, is de combinatie van een elektrische auto met eigen zonnepanelen ideaal. Je laadt dan letterlijk op zonlicht, met een uitstoot die de nul nadert. Bekijk op /elektrische-autos/ welke modellen het best passen bij thuisladen met zonne-energie.

Conclusie: duurzamer, en elk jaar duurzamer

Elektrisch rijden is over de volledige levensduur duidelijk duurzamer dan fossiel rijden, ook in Nederland en ook met de huidige stroommix. De extra uitstoot bij de productie wordt ruimschoots gecompenseerd tijdens het gebruik, en het voordeel groeit naarmate het stroomnet vergroent en de recyclingtechniek verbetert. Dat betekent niet dat elektrisch rijden perfect is, maar het is wel een forse stap in de goede richting. Wie de cijfers eerlijk bekijkt, ziet dat de elektrische auto het klimaat aantoonbaar minder belast.